Wilgotność i „pracowanie” drewna – aklimatyzacja, sezonowanie, mikroklimat

Co to jest pracowanie drewna i jak je rozpoznać?

W praktyce pracowanie drewna objawia się zmianami wymiarów elementów podłogowych i schodowych, które wpływają na estetykę i użytkowanie. Drewno najczęściej zmienia wymiary w poprzek włókien. Gdy powietrze jest suche, kurczy się i mogą pojawiać się szczeliny. Gdy wilgotne, pęcznieje i może się wypiętrzać. Objawy w domu to między innymi szczeliny między deskami, wybrzuszenia, wygięte krawędzie desek, trzeszczenie podłogi, ocieranie skrzydła drzwi o ościeżnicę. Zjawisko dotyczy zarówno desek litych, warstwowych, jak i stopni schodowych.

Dlaczego wilgotność drewna ma znaczenie dla trwałości?

Niewłaściwa wilgotność drewna sprawia, że elementy mogą zmieniać wymiary po montażu, co prowadzi do uszkodzeń i osłabienia połączeń. Zbyt wilgotne drewno po ułożeniu skurczy się i zrobi szczeliny. Zbyt suche po ułożeniu napęcznieje i wypchnie sąsiednie elementy. Nieprawidłowa wilgotność osłabia spoiny kleju i lakiery, a także przyspiesza zużycie krawędzi. Deska warstwowa zwykle reaguje mniej niż lita, ale każda konstrukcja wymaga właściwej wilgotności materiału i równych warunków w pomieszczeniu.

Jak przeprowadzić aklimatyzację przed montażem drewna?

Praktyczne czynności aklimatyzacyjne obejmują przechowywanie desek na płasko na przekładkach oraz systematyczne pomiary wilgotności przed montażem. Najpierw dom musi być zamknięty, ogrzewany i suchy. Zapewnij stabilną temperaturę i wilgotność względną. Materiał wnieś do docelowych pomieszczeń, przechowuj na płasko, na przekładkach, z dostępem powietrza. Deski warstwowe zwykle potrzebują krótszego czasu niż lite. Opakowania rozcinaj zgodnie z zaleceniami producenta, aby drewno powoli wyrównywało wilgotność. Przed montażem wykonaj pomiar wilgotności drewna i posadzki. W przypadku ogrzewania podłogowego zastosuj harmonogram wygrzewania i chłodzenia podłoża zgodnie z instrukcją systemu.

Czym różni się sezonowanie od naturalnej aklimatyzacji?

Sezonowanie przygotowuje surowiec na etapie produkcji, natomiast aklimatyzacja to szybkie dostosowanie gotowych elementów do warunków pomieszczenia przed montażem. Sezonowanie trwa od tygodni do miesięcy i przygotowuje surowiec do produkcji elementów. Aklimatyzacja odbywa się już po zakupie gotowego materiału i zwykle trwa krócej. Suszarnia nadaje drewnu docelową wilgotność technologiczną. Aklimatyzacja koryguje ją do warunków, w jakich drewno będzie użytkowane.

Jaki mikroklimat wewnętrzny minimalizuje odkształcenia?

Najbezpieczniejszy jest stabilny mikroklimat, bez gwałtownych skoków. W ogrzewanych mieszkaniach optymalny jest zakres około 20–22°C oraz około 45–60 procent wilgotności względnej powietrza. Zimą często potrzebny jest nawilżacz. Latem sprawdza się wietrzenie i klimatyzacja z funkcją osuszania. Przy ogrzewaniu podłogowym kontroluj temperaturę powierzchni podłogi, aby nie przegrzewać drewna. Stała równowaga wilgoci ogranicza szczeliny, wybrzuszenia i skrzypienie.

Jak mierzyć wilgotność drewna i jakie są normy?

Wilgotność mierzy się wilgotnościomierzem elektrycznym z sondami lub bezinwazyjnym pojemnościowym, dobranym do gatunku drewna. Pomiar wykonuj w kilku miejscach i na kilku elementach, aby uzyskać wiarygodny wynik. Dla podłóg w pomieszczeniach ogrzewanych docelowa wilgotność drewna mieści się najczęściej w przedziale około 6–9 procent dla desek warstwowych oraz około 8–11 procent dla drewna litego. Wilgotność względna powietrza na etapie montażu powinna być zbliżona do tej, w jakiej podłoga będzie użytkowana. Różnica między wilgotnością drewna a stanem równowagi dla danego mikroklimatu nie powinna być duża, aby ograniczyć późniejszą pracę. Posadzka powinna spełniać wymagania systemu montażowego zgodnie z instrukcją producenta.

Jakie problemy powoduje nieprawidłowa aklimatyzacja materiału?

Powoduje błędy montażowe i przyspieszone zużycie. Skutki to między innymi:

• szczeliny między deskami po pierwszym sezonie grzewczym,
• wybrzuszenia i falowanie krawędzi,
• odspojenia od podłoża lub osłabienie spoin kleju,
• pęknięcia lakieru lub wykończenia na krawędziach,
• skrzypienie i niestabilność elementów.

Nieprawidłowa aklimatyzacja może prowadzić również do problemów z drzwiami, np. ocierania skrzydeł drzwiowych o ościeżnice, oraz z nieestetycznymi, wykrzywionymi stopniami schodów.

Jak przygotować drewno do montażu krok po kroku?

Proces przygotowania drewna do montażu obejmuje kontrolę warunków, aklimatyzację i pomiar wilgotności.

• Zamknij stan budynku, zakończ mokre prace i zapewnij sprawną wentylację.
• Ustabilizuj mikroklimat w pomieszczeniach, utrzymując docelową temperaturę i wilgotność.
• Wnieś materiał do pomieszczeń, gdzie będzie montowany, składować na płasko, na przekładkach, z dystansem od ścian.
• Otwieraj opakowania zgodnie z instrukcją producenta, aby drewno powoli wyrównywało wilgotność.
• Przeprowadź wygrzewanie posadzki, jeśli jest ogrzewanie podłogowe.
• Zmierz wilgotność podłoża i drewna odpowiednim miernikiem. Po zakończeniu tych etapów zaplanuj dylatacje przy ścianach i strefach progowych. Montuj drewno w stabilnych warunkach, bez przeciągów i gwałtownych zmian temperatury. Po montażu utrzymuj zalecany mikroklimat i stosuj odpowiednią pielęgnację.

Ułożenie pięknej podłogi, solidnych schodów czy dobrze działających drzwi zaczyna się od kontroli wilgotności i warunków we wnętrzu. Właściwy mikroklimat oraz aklimatyzacja to proste zasady, które chronią przed kosztownymi naprawami i rozczarowaniem. Dobór konstrukcji deski, gatunku i wykończenia też ma znaczenie, bo wpływa na stabilność. Warto poświęcić chwilę na przygotowanie i pomiary, aby drewno służyło latami.

Sprawdź konfigurator podłóg i umów konsultację!